Jak podróżowano w XVIII wieku? Jak wyglądało codzienne życie mieszkańców Gdańska? Co zapisywano w pamiętnikach i sztambuchach? W ramach projektu „Gdańsk Chodowieckiego” zapraszamy na trzy spotkania przybliżające miasto z czasów Daniela Chodowieckiego.
Projekt realizowany jest z okazji 300. rocznicy urodzin Daniela Chodowieckiego – urodzonego w Gdańsku jednego z najwybitniejszych grafików europejskiego oświecenia. Jego rysunki, grafiki oraz dziennik z podróży do rodzinnego miasta w 1773 roku pozostają niezwykłym świadectwem życia codziennego XVIII-wiecznego Gdańska.
Spotkania odbędą się we wnętrzach Ratusza Głównego Miasta i Domu Uphagena – jedynej w Polsce i jednej z nielicznych w Europie udostępnionych do zwiedzania XVIII-wiecznych kamienic mieszczańskich.
Każde wydarzenie będzie miało inną formułę. W programie znalazły się zwiedzania kuratorskie, wykłady, warsztaty, spacer i gra miejska, a także animacje historyczne przygotowane przez historyków, edukatorów, animatorów i rekonstruktorów. Dzięki nim uczestnicy poznają nie tylko twórczość Chodowieckiego, lecz także kulturę, obyczaje i codzienność epoki, w której żył.
12 września 2026, godz. 11.00–15.00
Z Gdańska do Berlina i z powrotem
Początek: Ratusz Głównego Miasta, ul. Długa 46/47
W 1773 roku Daniel Chodowiecki przyjechał z Berlina do rodzinnego Gdańska po wielu latach nieobecności. Swoją podróż oraz pobyt w mieście opisał niezwykle szczegółowo – notował przebieg drogi, pogodę, posiłki, spotkania, spacery i wydarzenia dnia codziennego. Towarzyszące zapiskom rysunki sprawiają, że jego dziennik przypomina dziś reporterską relację z Gdańska drugiej połowy XVIII wieku.
Podczas zwiedzania kuratorskiego uczestnicy poznają historię podróży Chodowieckiego oraz świat utrwalony na jego rysunkach.
Następnie wyruszą na spacer po Gdańsku jego czasów – śladami miejsc związanych z życiem miasta, rzemieślnikami, kupcami, portem, kawiarniami i tawernami.
Dopełnieniem programu będzie animacja przestrzeni historycznej w Domu Uphagena. W jego wnętrzach pojawią się rekonstruktorzy odtwarzający sceny inspirowane pracami Chodowieckiego, w tym ilustracjami przedstawiającymi kolejne etapy ludzkiego życia – od dzieciństwa po dorosłość.
17 października 2026, godz. 11.00–15.00
Nie ma jak w domu
Początek: Ratusz Głównego Miasta, ul. Długa 46/47
Drugie spotkanie skoncentruje się na Gdańsku utrwalonym przez Chodowieckiego podczas jego pobytu w mieście w 1773 roku.
Podczas zwiedzania wystawy uczestnicy przyjrzą się szczegółom jego rysunków i grafik oraz poznają osoby pojawiające się na kartach dziennika podróży. Drobne gesty, stroje, wnętrza i sceny codzienności pozwolą spojrzeć na osiemnastowieczne miasto oczami artysty i uważnego obserwatora.
W programie znajdzie się również gra miejska. Jej uczestnicy wyruszą ulicami Głównego Miasta śladem Chodowieckiego, poszukując precjozów, które artysta miał pozostawić w Gdańsku przed powrotem do Berlina. Kolejne zadania na trasie będą nawiązywać do jego dziennika i historii miasta.
W Domu Uphagena XVIII wiek na chwilę ożyje. Zwiedzający spotkają postaci inspirowane grafikami Chodowieckiego, a historyczne wnętrza wypełnią dźwięki, zapachy i sceny nawiązujące do codzienności jego czasów.
14 listopada 2026, godz. 11.00–15.00
Na kartach mojego sztambucha
Miejsce: Dom Uphagena, ul. Długa 12
Pamiętniki, dzienniki i memuary były jednym z charakterystycznych sposobów utrwalania doświadczeń w epoce nowożytnej. Pisali je władcy i wojskowi, ale również mieszczanie, podróżnicy i rzemieślnicy. Zapisywano wspomnienia, obserwacje, wydatki, spotkania i wydarzenia codziennego życia.
Podczas wykładu uczestnicy poznają różne formy osiemnastowiecznego pamiętnikarstwa i dowiedzą się, co takie źródła mówią nam dziś o ludziach minionych epok.
W części warsztatowej przyjrzą się natomiast sztambuchom – niewielkim księgom pamiątkowym, do których znajomi i bliscy wpisywali dedykacje, sentencje, wiersze i życzenia. Po poznaniu zasad ich prowadzenia uczestnicy stworzą własny sztambuch inspirowany XVIII-wiecznymi przykładami.
Podczas animacji historycznej mieszkańcy Domu Uphagena porozmawiają natomiast o najgłośniejszych i najchętniej czytanych pamiętnikach epoki – od relacji wielkich podróżników po wspomnienia autorów, których życie wywoływało niemałe emocje wśród współczesnych.
