Skip to main content

Wartownia nr 1 na Westerplatte

Wartownia nr 1 na Westerplatte

Wartownia nr 1 na Westerplatte to jedna z sześciu wartowni zbudowanych w latach 30. XX wieku. Dzięki przesunięciu w roku 1967 na obecne miejsce, uniknęła rozbiórki. 

W 1924 roku decyzją Rady Ligi Narodów od 1926 roku półwysep Westerplatte został przekazany Polsce na bazę przeładunku broni i amunicji. Zabezpieczeniem magazynów  i całego terenu Wojskowej Składnicy Tranzytowej zajmował się 88-osobowy oddział polskich żołnierzy. Jego skład zmieniany był co pół roku. W celu lepszego zabezpieczenia terenu składnicy, w latach 1933 - 1934 zbudowano cztery żelbetonowe wartownie, a w dwa lata później budynek koszar. Latem 1939 wobec wzrostu napięcia w stosunkach niemiecko-polskich załoga placówki wzmocniona została do około 217 żołnierzy i rezerwistów zmobilizowanych spośród pracowników cywilnych.

Komendantem Składnicy od 1938 roku był major Henryk Sucharski, a dowódcą załogi wartowniczej kapitan Franciszek Dąbrowski. Na uzbrojenie placówki składały się karabiny Mauser, około 40 ciężkich i ręcznych karabinów maszynowych, karabinki Mauser wz. 98,  2 działka przeciwpancerne kalibru 37 mm, stare działo 75 mm oraz 4 moździerze kalibru 81 mm.

1 września 1939 roku, o godzinie 4.48 pierwsze pociski z przybyłego do Gdańska z „kurtuazyjną wizytą” niemieckiego pancernika Schleswig Holstein dały sygnał do ataku piechoty na polską placówkę. Bombardowani z powietrza i ostrzeliwani przez niemieckie działa i moździerze polscy żołnierze bronili się przez siedem dni. 7 września wobec zdecydowanej przewagi nieprzyjaciela i wyczerpania załogi, major Henryk Sucharski podjął decyzję o kapitulacji. W czasie tych walk poległo 15 polskich żołnierzy, wielu było rannych. Straty niemieckie do dziś są nieznane. Po kapitulacji, polscy żołnierze trafili do niemieckich obozów jenieckich, gdzie przebywali do 1945 roku.

W czasie całego okresu walk o Westerplatte Wartownia nr 1 była kluczowym punktem polskiej obrony. Ogień prowadzony ze schronu w piwnicy i z okien w części naziemnej, uniemożliwiał Niemcom przedostanie się od strony nasady półwyspu czy kanału portowego do centralnej jego części. Bryła budynku, choć rażona odłamkami pocisków i kulami cekaemów, pozostała nieuszkodzona. Dowódcą załogi tego bohaterskiego punktu polskiej obrony był chor. Jan Gryczman. Z około 15-to osobowej obsady, polegli w walkach Zygmunt Zięba i Jan Czywil.

Z dawnych obiektów polskiej placówki na Westerplatte, do dziś zachowała się  Wartownia nr 1 (jako jedyna udostępniona dla zwiedzających), Wartownia nr 4, budynek dawnej elektrowni, 2 magazyny amunicyjne  (znajdują się dziś na terenie zajętym przez wojsko) oraz ruiny budynku koszar. W 1967 roku ratując przed rozbiórką przesunięto ją w czasie skomplikowanej operacji technicznej na dzisiejsze miejsce. Stała bowiem na terenie nabrzeża portowego - dziś bazy promowej.

W czerwcu 1974 we wnętrzu Wartowni powstała Izba Pamięci zorganizowana przez koło ZboWiD w Nowym Porcie. W 1980 przekształcona została w istniejący do dziś oddział Muzeum Gdańska.

We wnętrzu Wartowni prezentowane są pamiątki po Wojskowej Składnicy Tranzytowej i jej Obrońcach. 

Kontakt:

Mateusz Jasik, kierownik 
m.jasik(at)muzeumgdansk.pl; +48 789 449 681

Wartownia
tel. +48 58 343 69 72 (numer aktywny w sezonie letnim)

Last update : 27.01.2020 09:35
Content author : Alicja Bittner

Westerplatte kandydatem do Znaku Dziedzictwa Europejskiego

Znak Dziedzictwa Europejskiego, wprowadzony 19.05.2011 r. otrzymują miejsca naturalne, obiekty podwodne, archeologiczne, przemysłowe lub miejskie, zabytki, krajobrazy kulturowe, miejsca pamięci, dobra i obiekty kultury oraz dziedzictwo niematerialne, które mają istotny wkład i znaczenie dla historii Europy. Począwszy od 2015 r. co dwa lata każdy kraj zgłasza dwie kandydatury. W 2017 roku Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego z grona 15 kandydatur wybrało półwysep Westerplatte oraz miasto Łódź.

Kandydaturę kompleksu, który jest krajowym Pomnikiem Historii, uzasadniono "wartością symboliczną obiektu oraz rolą, którą odegrał on w historii Europy i Świata". Na jego obszarze znajduje się Wartownia nr 1 na Westerplatte – jeden z ośmiu oddziałów Muzeum Historycznego Miasta Gdańska, Muzeum II Wojny Światowej oraz Muzeum Westerplatte i Wojny 1939.

Więcej informacji na temat kandydatur znajduje się na stronie Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Lista dotychczas nagrodzonych miejsc i obiektów znajduje się na stronie Komisji Europejskiej poświęconej Znakowi Dziedzictwa Europejskiego - European Heritage Label

Last update : 28.12.2017 10:18

Cookies information !

Our website uses cookies for statistical, advertising and functional purposes. Thanks to them, we can customize the site to your needs. Anyone can accept cookies or have the ability to disable them in the browser so that no information is collected